{
    "version": 1,
    "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/",
    "name": "Enciclopedia del cine de culto: estilos, figuras e historia",
    "inLanguage": "es",
    "reviewed": "2026-10-19",
    "editorialNote": "El culto es una relación, no una nota. La selección une trash, cine fantástico e historia. Las notas de la casa son lecturas juguetonas. Las entradas sobre el futuro son perspectivas expresas.",
    "categories": [
        {
            "id": "styles",
            "name": "Estilos y subgéneros"
        },
        {
            "id": "makers",
            "name": "Directores y agitadores"
        },
        {
            "id": "cast",
            "name": "Rostros del culto"
        },
        {
            "id": "writers",
            "name": "Autores y guiones"
        },
        {
            "id": "craft",
            "name": "Trucos y oficio"
        },
        {
            "id": "history",
            "name": "Historia y cultura de cine"
        },
        {
            "id": "tools",
            "name": "La caja de herramientas freak"
        },
        {
            "id": "future",
            "name": "Futuro y preguntas abiertas"
        }
    ],
    "entries": [
        {
            "id": "albert-pyun",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#albert-pyun",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Albert Pyun",
            "text": "Pyun dirigió, entre otras, The Sword and the Sorcerer y Cyborg. Su combinación de género y medios limitados lo convierte en un nombre importante de la cultura del videoclub. Redescubrirlo exige comparar películas concretas, no solo reputaciones de culto.",
            "houseNote": "El futuro viste cuero y ya se gastó el presupuesto de iluminación.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Albert Pyun: obituary",
                    "url": "https://www.legacy.com/legacy/notable-deaths/albert-pyun",
                    "publisher": "Legacy.com",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mockbuster"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Cyborg",
                    "year": 1989,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/cyborg-1989-138/"
                },
                {
                    "name": "The Sword and the Sorcerer",
                    "year": 1982,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-sword-and-the-sorcerer-1982-055/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "archive-entdecken",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#archive-entdecken",
            "kind": "term",
            "category": "future",
            "name": "Archivos y próximo redescubrimiento",
            "text": "Los archivos reúnen, conservan y describen mucho más que los clásicos conocidos. El acceso depende del estado, catalogación y derechos. Nuestra perspectiva: mejores metadatos y conexiones editoriales pueden revelar obras olvidadas. Una copia digital no sustituye la preservación duradera.",
            "houseNote": "Tu próxima favorita quizá ya esté ahí, en la caja equivocada.",
            "outlook": true,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "BFI National Archive: preservation and access",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/bfi-national-archive",
                    "publisher": "BFI National Archive",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#restaurierung",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "drive-in",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#drive-in",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Autocine",
            "text": "El autocine combina proyección y cultura del automóvil. En Estados Unidos fue un espacio importante para el cine de género popular. La experiencia supera la película: viaje, clima, compañía y entorno moldean el recuerdo y la afición.",
            "houseNote": "La pantalla es enorme. El aperitivo queda demasiado cerca del cambio.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Down at the Drive-In",
                    "url": "https://siarchives.si.edu/blog/down-drive",
                    "publisher": "Smithsonian Institution Archives",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Green Slime",
                    "year": 1968,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-green-slime-1968-012/"
                },
                {
                    "name": "Space Raiders",
                    "year": 1983,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/space-raiders-1983-006/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "avod-fast",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#avod-fast",
            "kind": "term",
            "category": "future",
            "name": "AVOD, FAST y nuevas madrugadas",
            "text": "AVOD es vídeo bajo demanda con publicidad; FAST son canales gratuitos de streaming con publicidad y programación. Pluto TV combina canales lineales y demanda. Nuestra perspectiva: la selección de género podría recuperar importancia. Catálogos, regiones y disponibilidad siguen cambiando.",
            "houseNote": "Vuelve la programación nocturna. El mando solo cambió de forma.",
            "outlook": true,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Pluto TV: about the service",
                    "url": "https://www.paramountpressexpress.com/pluto-tv/page/about-pluto-tv",
                    "publisher": "Paramount / Pluto TV",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#trailer"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "barbara-steele",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#barbara-steele",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Barbara Steele",
            "text": "Black Sunday de Mario Bava convirtió a Steele en figura clave del gótico italiano. También trabajó fuera del género. Su carrera muestra la distancia entre una actriz y la imagen icónica en la que una cultura de fans prefiere fijarla.",
            "houseNote": "La mirada es famosa. La persona sigue siendo mayor que el cartel.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Barbara Steele: interview",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/interviews/barbara-steele-horror-icon-angel-satan",
                    "publisher": "Sight and Sound / BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mario-bava",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#giallo",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "bruce-campbell",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#bruce-campbell",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Bruce Campbell",
            "text": "Campbell es central en las películas Evil Dead y ha escrito sobre ser actor de serie B. Su comedia física muestra la cercanía del terror y el slapstick. Un efecto espectacular suele depender de una reacción humana muy precisa.",
            "houseNote": "La barbilla sabe el texto. El cuerpo improvisa para sobrevivir.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Bruce Campbell: author biography",
                    "url": "https://us.macmillan.com/author/brucecampbell/",
                    "publisher": "Macmillan",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Evil Dead",
                    "year": 1981,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-evil-dead-1981-163/"
                },
                {
                    "name": "Evil Dead II",
                    "year": 1987,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/evil-dead-ii-1987-164/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "loops",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#loops",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Bucles y sincronización",
            "text": "Un bucle repite un fragmento. Un empalme discreto depende del movimiento, encuadre y luminosidad en ambos extremos. La sincronización mide el tiempo en pulsos: a 120 BPM, cuatro pulsos duran dos segundos. Las imágenes aún deben ajustarse al ritmo elegido.",
            "houseNote": "El bucle perfecto ni se entera de que ha vuelto.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Video playback and BPM Sync",
                    "url": "https://resolume.com/support/en/6/video",
                    "publisher": "Resolume manual",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#bildformat",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#wiederverwendung"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "camp",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Camp",
            "text": "El camp disfruta del artificio, la pose y la exageración. Puede ser deliberado o surgir de lecturas posteriores. La cultura cinematográfica queer forma parte de su historia; no equivale simplemente a decorados involuntariamente cómicos.",
            "houseNote": "Cuando la ceja también actúa, la película gana otro intérprete.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "BFI Flare programmers choose favourite camp movies",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/bfi-flare-programmers-choose-favourite-camp-movies",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-waters",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#divine",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Flash Gordon",
                    "year": 1980,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/flash-gordon-1980-009/"
                },
                {
                    "name": "The Rocky Horror Picture Show",
                    "year": 1975,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-rocky-horror-picture-show-1975-180/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "caroline-munro",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#caroline-munro",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Caroline Munro",
            "text": "En Starcrash, Munro interpreta a la aventurera espacial Stella Star. El papel concentra el atractivo del camp espacial: vestuario llamativo, grandes gestos y un universo de reglas propias. La imagen de estrella forma parte de la puesta en escena.",
            "houseNote": "El espacio es frío. La entrada en escena sigue dando que hablar.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Starcrash: cast and credits",
                    "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/Starcrash",
                    "publisher": "Wikipedia; film credits",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#synchronisation"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "christopher-lee",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#christopher-lee",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Christopher Lee",
            "text": "Lee alcanzó fama internacional con Hammer; su colaboración con Peter Cushing es central en esa historia. También trabajó en muchos países y géneros. Drácula es una imagen icónica, no el inventario completo de sus papeles.",
            "houseNote": "Basta una mirada. La capa casi podría quedarse en casa.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Christopher Lee: career and legacy",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/news/christopher-lee-1922-2015-one-cinemas-world-class-villains",
                    "publisher": "Sight and Sound / BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#peter-cushing",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#folk-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#synchronisation"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Wicker Man",
                    "year": 1973,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-wicker-man-1973-202/"
                },
                {
                    "name": "The Curse of Frankenstein",
                    "year": 1957,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-curse-of-frankenstein-1957-649/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "exploitation",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Cine de explotación",
            "text": "El cine de explotación vende un reclamo llamativo: tabú, escándalo, sensación o tendencia. Los costes reducidos permiten reaccionar rápido. No es un único estilo visual; reúne películas muy distintas y, a veces, representaciones problemáticas.",
            "houseNote": "El cartel grita primero. La película intenta seguirle.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Exploitation Film",
                    "url": "https://academic.oup.com/reference/62339/reference-article-abstract/554196215",
                    "publisher": "Oxford Bibliographies",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#grindhouse",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#pam-grier",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mockbuster"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Stuff",
                    "year": 1985,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-stuff-1985-151/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "kult-trash",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Culto y trash",
            "text": "El culto nace del vínculo entre película y público. Trash es una etiqueta cambiante para el exceso, la fricción y el supuesto fracaso. Una película venerada puede ser brillante, cara o deliberadamente rara; culto no es una categoría presupuestaria.",
            "houseNote": "Nuestro estante es una declaración de amor, no una inspección de mal cine.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Trash! The Wildest Films You’ve Ever Seen",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/news/trash-wildest-films-youve-ever-seen-season-announced-bfi-southbank/",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                },
                {
                    "name": "Hausu",
                    "year": 1977,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/hausu-1977-192/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "dario-argento",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#dario-argento",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Dario Argento",
            "text": "Argento combina misterios criminales, percepción subjetiva, música marcada y color extremo. Deep Red pertenece al giallo; Suspiria se adentra más en lo sobrenatural. Sus filmes invitan a atender imagen y sonido tanto como la resolución del argumento.",
            "houseNote": "Si el papel pintado grita, la iluminación probablemente es correcta.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with Dario Argento",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-dario-argento",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#giallo",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mario-bava",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Suspiria",
                    "year": 1977,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/suspiria-1977-205/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "wiederverwendung",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#wiederverwendung",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Derechos y reutilización",
            "text": "Ver, enlazar y reutilizar creativamente son usos distintos. Un vídeo accesible no concede permiso general para remezclar. Incluso con licencia adecuada o dominio público, hay que comprobar procedencia, condiciones y otros posibles derechos, incluidos sonido y personas identificables.",
            "houseNote": "En la caja de herramientas, la procedencia acompaña al bucle.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Creative Commons FAQ",
                    "url": "https://creativecommons.org/faq/",
                    "publisher": "Creative Commons",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "CC0 FAQ",
                    "url": "https://wiki.creativecommons.org/wiki/CC0_FAQ",
                    "publisher": "Creative Commons",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stock-footage",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#loops",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#trailer"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "divine",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#divine",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Divine",
            "text": "Divine fue la personalidad escénica y cinematográfica de Harris Glenn Milstead. Su colaboración con John Waters mezcló drag, comedia grotesca y desafío a los límites del gusto. Tras esa figura desmesurada hay una interpretación singular, no solo una imagen provocadora.",
            "houseNote": "Más grande que la vida no depende aquí del tamaño de pantalla.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "I Am Divine: documentary overview",
                    "url": "https://player.bfi.org.uk/subscription/film/watch-i-am-divine-2013-online",
                    "publisher": "BFI Player",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-waters",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "synchronisation",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#synchronisation",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Doblaje y ADR",
            "text": "El diálogo regrabado puede sustituir sonido de rodaje inutilizable o crear otra versión lingüística. ADR y doblaje traducido son tareas relacionadas pero distintas. Voz, ritmo y mezcla moldean al personaje; la misma imagen puede funcionar de otra forma según la versión.",
            "houseNote": "Se abre la boca. La voz también decide qué héroe espacial aparece.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "ADR editor: job profile",
                    "url": "https://www.screenskills.com/job-profiles/browse/post-production/sound-studios/adr-editor-post-production/",
                    "publisher": "ScreenSkills",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#caroline-munro"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "ed-wood",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ed-wood",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Ed Wood",
            "text": "Ed Wood escribió y dirigió Plan 9 from Outer Space. Discontinuidades visibles, planos reciclados e interpretaciones singulares ayudaron a convertirlo en objeto de culto. Llamarlo supuesto peor director es un tópico de recepción, no un premio medible.",
            "houseNote": "La lápida se tambalea. El entusiasmo se mantiene sorprendentemente firme.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Plan 9 from Outer Space",
                    "url": "https://player.bfi.org.uk/subscription/film/watch-plan-9-from-outer-space-1958-online",
                    "publisher": "BFI Player",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stock-footage",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#poverty-row",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Plan 9 from Outer Space",
                    "year": 1959,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/plan-9-from-outer-space-1959-693/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "practical-effects",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Efectos prácticos",
            "text": "Los efectos prácticos se construyen físicamente para rodar: maquillaje, muñecos o transformaciones mecánicas. No son necesariamente baratos ni excluyen lo digital. Importa la ilusión que produce la combinación concreta en la imagen final.",
            "houseNote": "Si rezuma, probablemente alguien trabajó antes con mucho orden.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Inventing Worlds and Characters: Effects",
                    "url": "https://www.academymuseum.org/en/exhibitions/effects",
                    "publisher": "Academy Museum",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Fly",
                    "year": 1986,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-fly-1986-144/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "eiji-tsuburaya",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#eiji-tsuburaya",
            "kind": "person",
            "category": "craft",
            "name": "Eiji Tsuburaya",
            "text": "Tsuburaya marcó los efectos especiales japoneses y fundó la compañía de la tradición Ultra. Su trabajo combina mundos miniatura y movimiento cuidadosamente escenificado. Importa tanto el traje del monstruo como la relación entre escala, perspectiva e interpretación.",
            "houseNote": "Antes del pie gigante hay muchísimo trabajo diminuto.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Eiji Tsuburaya: founder",
                    "url": "https://tsuburaya-prod.com/company/founder",
                    "publisher": "Tsuburaya Productions",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#tokusatsu",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kaiju",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Godzilla",
                    "year": 1954,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/godzilla-1954-379/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "bildformat",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#bildformat",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Formato y relación de aspecto",
            "text": "La relación de aspecto expresa la proporción entre anchura y altura. Copias y ediciones pueden encuadrar de modo distinto. Para proyectar o usar superficies VJ, examina primero el fotograma completo; estirar deforma las formas en lugar de conservar la composición.",
            "houseNote": "El monstruo puede ser ancho. Mejor que no sea por accidente.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "All about… 16mm",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/all-about-16mm",
                    "publisher": "BFI National Archive",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "Visual Effects: educational activities guide",
                    "url": "https://www.oscars.org/sites/oscars/files/complete_visual_effects_activities_guide.pdf",
                    "publisher": "Academy of Motion Picture Arts and Sciences",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#loops"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "george-romero",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#george-romero",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "George A. Romero",
            "text": "Con Night of the Living Dead, Romero transformó el cine zombi moderno. El asedio y los conflictos del grupo importan tanto como los muertos vivientes. Sus películas convierten tensiones sociales en situaciones inmediatamente comprensibles mediante el terror independiente.",
            "houseNote": "El monstruo llama fuera. La verdadera disputa ya está en la mesa.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Why Night of the Living Dead changed horror",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/night-living-dead-george-romero",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#restaurierung",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "giallo",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#giallo",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Giallo",
            "text": "Giallo significa amarillo y remite a la literatura criminal italiana. Fuera de Italia suele designar misterios de asesinato estilizados, con percepción engañosa, colores intensos y violencia coreografiada. Sus fronteras con el terror son porosas; no todo terror italiano es giallo.",
            "houseNote": "La iluminación también merece estar entre los sospechosos.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with giallo",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-giallo",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mario-bava",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#dario-argento",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#lucio-fulci"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "grindhouse",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#grindhouse",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Grindhouse",
            "text": "Grindhouse describe primero una cultura de salas para películas económicas y promocionadas con sensacionalismo. La etiqueta estética actual suele imitar copias gastadas y publicidad agresiva. No conviene confundir el espacio histórico con el posterior look retro.",
            "houseNote": "Una raya no basta para crear una sesión prohibida de medianoche.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Grinding out the Grindhouse: exploitation, myth and memory",
                    "url": "https://cris.brighton.ac.uk/ws/portalfiles/portal/503622/Grinding%20out%20the%20grindhouse.pdf",
                    "publisher": "University of Brighton research repository",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#pam-grier",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#trailer"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "h-p-lovecraft",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#h-p-lovecraft",
            "kind": "person",
            "category": "writers",
            "name": "H. P. Lovecraft",
            "text": "Los textos de Lovecraft enfrentan el conocimiento humano limitado a un orden cósmico indiferente y amenazador. El cine adapta esas ideas de formas muy distintas. Re-Animator demuestra que cambiar de medio puede transformar tono, estructura y significado.",
            "houseNote": "El universo recibió tu reclamación. Por norma, no contesta.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "10 great Lovecraftian horror films",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-lovecraftian-horror-films",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#jeffrey-combs",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Re-Animator",
                    "year": 1985,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/re-animator-1985-145/"
                },
                {
                    "name": "From Beyond",
                    "year": 1986,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/from-beyond-1986-146/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "ki-film",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ki-film",
            "kind": "term",
            "category": "future",
            "name": "IA en el cine de género",
            "text": "La IA generativa se prueba en el sector audiovisual, junto a preguntas de control, procedencia y trabajo creativo. Nuestra perspectiva: puede cambiar tareas sin producir automáticamente una mirada original. Una lista de herramientas no predice qué perdurará culturalmente.",
            "houseNote": "Un prompt puede encargar un monstruo. Ningún botón decide si será de culto.",
            "outlook": true,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Generative AI for the screen industries: research report",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/news/generative-ai-screen-industries",
                    "publisher": "BFI / CoSTAR",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#wiederverwendung"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "stock-footage",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stock-footage",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Imágenes de archivo y reciclaje",
            "text": "Las imágenes existentes pueden aportar lugares, sucesos o espectáculo a producciones nuevas. El contexto cambia su significado. Investigar procedencia y condiciones de uso forma parte del trabajo; una imagen no es libre solo por ser antigua.",
            "houseNote": "El volcán ya ha hecho tres películas. Ya conoce su entrada.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Archive content sales and licensing",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/archive-content-sales-licensing",
                    "publisher": "BFI National Archive",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ed-wood",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#found-footage",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#wiederverwendung"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Plan 9 from Outer Space",
                    "year": 1959,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/plan-9-from-outer-space-1959-693/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "jeffrey-combs",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#jeffrey-combs",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Jeffrey Combs",
            "text": "Combs convirtió a Herbert West en Re-Animator en un científico loco inconfundible. El papel enfrenta conducta controlada y experimento catastrófico. Al revisitarlo, importa tanto el ritmo del diálogo más seco como los efectos.",
            "houseNote": "La ciencia dice no. Herbert West ya ha llenado la jeringa.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Jeffrey Combs: Re-Animator interview",
                    "url": "https://milwaukeerecord.com/film/role-of-a-lifetime-jeffrey-combs-talks-herbert-west-re-animator-ahead-of-40th-anniversary-screening/",
                    "publisher": "Milwaukee Record",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#h-p-lovecraft",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Re-Animator",
                    "year": 1985,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/re-animator-1985-145/"
                },
                {
                    "name": "From Beyond",
                    "year": 1986,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/from-beyond-1986-146/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "john-carpenter",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-carpenter",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "John Carpenter",
            "text": "Carpenter es director y compositor. Su música y la programación de sintetizadores de Dan Wyman contribuyen al impacto de Halloween. Repetición, espacio y un pulso claro muestran cómo unos medios limitados bien organizados pueden generar suspense.",
            "houseNote": "Muy pocas notas. Muchísimas razones para evitar el pasillo.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Halloween: soundtrack credits and composer’s account",
                    "url": "https://theofficialjohncarpenter.com/halloween-soundtrack/",
                    "publisher": "John Carpenter",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Dark Star",
                    "year": 1974,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/dark-star-1974-025/"
                },
                {
                    "name": "They Live",
                    "year": 1988,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/they-live-1988-119/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "john-waters",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-waters",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "John Waters",
            "text": "Waters convirtió Baltimore en escenario de comedias combativas sobre el gusto y la normalidad social. Su colaboración con Divine es central. Del underground a Hairspray cambian las escalas de producción, pero sigue el cariño por personajes indómitos.",
            "houseNote": "El buen gusto estaba invitado. Prefirió quedarse en casa.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with John Waters",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-john-waters",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#divine",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                },
                {
                    "name": "Star Odyssey",
                    "year": 1979,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/star-odyssey-1979-003/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "kaiju",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kaiju",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Kaiju",
            "text": "Kaiju es la tradición japonesa de monstruos fantásticos, con Godzilla como ejemplo más conocido. Los cuerpos gigantes hacen visibles catástrofes y temores políticos. Del drama sombrío al combate colorido, un traje de goma no implica una broma involuntaria.",
            "houseNote": "La ciudad es diminuta. El tema no tiene por qué serlo.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with kaiju monster movies",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-japan-kaiju-monster-movies",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#tokusatsu",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#eiji-tsuburaya",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Godzilla",
                    "year": 1954,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/godzilla-1954-379/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "linnea-quigley",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#linnea-quigley",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Linnea Quigley",
            "text": "Quigley es especialmente conocida como Trash en The Return of the Living Dead. Night of the Demons también forma parte de su trabajo de género. Su nombre remite al terror y al punk de la era del videoclub; scream queen no sustituye cada interpretación.",
            "houseNote": "Hoy hay noche punk en el cementerio. Los muertos ya hacen cola.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Linnea Quigley: interview",
                    "url": "https://www.youtube.com/watch?v=9hT_Zup4_gE",
                    "publisher": "The Five Count",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Return of the Living Dead",
                    "year": 1985,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-return-of-the-living-dead-1985-160/"
                },
                {
                    "name": "Night of the Demons",
                    "year": 1988,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/night-of-the-demons-1988-162/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "lloyd-kaufman",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#lloyd-kaufman",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Lloyd Kaufman y Troma",
            "text": "Kaufman representa a Troma y un cine independiente de humor grotesco, mutantes e irreverencia deliberada. The Toxic Avenger está entre sus filmes más conocidos. La mezcla de producción, distribución y contacto directo con los fans también resulta interesante como modelo empresarial.",
            "houseNote": "La mascota huele a accidente químico y aun así te abre la puerta.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Lloyd Kaufman: biography",
                    "url": "https://www.lloydkaufman.com/biography/",
                    "publisher": "Lloyd Kaufman",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#avod-fast"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Toxic Avenger",
                    "year": 1984,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-toxic-avenger-1984-153/"
                },
                {
                    "name": "Class of Nuke 'Em High",
                    "year": 1986,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/class-of-nuke-em-high-1986-154/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "hybride-effekte",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte",
            "kind": "term",
            "category": "future",
            "name": "Lo analógico se une a lo digital",
            "text": "Los efectos físicos y digitales no tienen por qué competir; producciones consolidadas ya los combinan. Nuestra perspectiva: equipos pequeños pueden mezclar selectivamente y usar lo artesanal como diseño en vez de ocultar cada truco. La película concreta decide qué funciona.",
            "houseNote": "El muñeco no necesita vencer al ordenador. Pueden hacer locuras juntos.",
            "outlook": true,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Inventing Worlds and Characters: Effects",
                    "url": "https://www.academymuseum.org/en/exhibitions/effects",
                    "publisher": "Academy Museum",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "Hook: visual effects",
                    "url": "https://www.ilm.com/vfx/hook/",
                    "publisher": "Industrial Light & Magic",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stop-motion",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#matte-painting"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "lucio-fulci",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#lucio-fulci",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Lucio Fulci",
            "text": "Fulci trabajó en varios géneros y se hizo especialmente conocido por el terror gráfico. The Beyond combina golpes violentos y una realidad cada vez más inestable. Su fama de director gore explica parte de la fascinación, no toda su variedad.",
            "houseNote": "La lógica ha fichado la salida. La niebla hace el turno nocturno.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "50 late-night classics",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/50-late-night-classics",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#giallo",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#video-nasties",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "mario-bava",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mario-bava",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Mario Bava",
            "text": "Bava llevó su experiencia como director de fotografía al terror, el thriller y la aventura fantástica. Luz, color y espacios ilusorios son claves. Planet of the Vampires muestra cómo un decorado modesto puede convertirse en un mundo extraterrestre.",
            "houseNote": "Aquí el color tiene prohibido contenerse.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with Mario Bava",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-mario-bava",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#giallo",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#barbara-steele",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#matte-painting"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Planet of the Vampires",
                    "year": 1965,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/planet-of-the-vampires-1965-013/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "mary-shelley",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mary-shelley",
            "kind": "person",
            "category": "writers",
            "name": "Mary Shelley",
            "text": "Frankenstein de Shelley apareció en 1818. Creación, responsabilidad y relación entre criatura y creador lo convierten en punto de partida del relato fantástico. Las adaptaciones cambian motivos y personajes; el libro no equivale a una película concreta.",
            "houseNote": "El verdadero cortocircuito suele estar en el creador, no en el monstruo.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Frankenstein; or, The modern Prometheus (1818)",
                    "url": "https://www.loc.gov/item/53051218/",
                    "publisher": "Library of Congress",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#peter-cushing",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Curse of Frankenstein",
                    "year": 1957,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-curse-of-frankenstein-1957-649/"
                },
                {
                    "name": "Mary Shelley's Frankenstein",
                    "year": 1994,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/mary-shelley-s-frankenstein-1994-799/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "matte-painting",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#matte-painting",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Matte painting",
            "text": "Un matte painting amplía o sustituye partes de un escenario mediante vistas pintadas o digitales. Integrarlo con el resto del plano es fundamental. El trabajo de ILM en Hook ilustra el paso de la pintura a combinaciones digitales con profundidad.",
            "houseNote": "El castillo es inalcanzable. Entre otras cosas, porque está pintado.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Hook: visual effects",
                    "url": "https://www.ilm.com/vfx/hook/",
                    "publisher": "Industrial Light & Magic",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mario-bava",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "found-footage",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#found-footage",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Metraje encontrado",
            "text": "En terror, el metraje encontrado presenta el relato como grabaciones recuperadas. Los fallos de cámara y la visión limitada pueden dar autenticidad. En cine experimental, la expresión también significa reutilizar artísticamente imágenes existentes.",
            "houseNote": "La cámara tiembla. La supuesta autenticidad aún debe comprobarse.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "10 great found-footage films",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-found-footage-films",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stock-footage",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#wiederverwendung",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "miniaturen",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Miniaturas y mundos a escala",
            "text": "Las miniaturas sustituyen grandes escenarios por construcciones físicas pequeñas. Perspectiva, luz y movimiento deben ajustarse a la escala prevista. La ilusión está en la imagen: un modelo elaborado sirve poco si la toma delata su tamaño.",
            "houseNote": "El horizonte cabe en una mesa. La ambición desmedida, no.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Inventing Worlds & Characters: Encounters",
                    "url": "https://www.academymuseum.org/en/exhibitions/encounters",
                    "publisher": "Academy Museum",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "Visual Effects: educational activities guide",
                    "url": "https://www.oscars.org/sites/oscars/files/complete_visual_effects_activities_guide.pdf",
                    "publisher": "Academy of Motion Picture Arts and Sciences",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#eiji-tsuburaya",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kaiju",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#matte-painting"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "mockbuster",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mockbuster",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Mockbuster",
            "text": "Un mockbuster aprovecha la atención de un gran estreno mediante un título, argumento o fecha parecidos. Es una estrategia comercial, no simplemente parodia. The Asylum es un referente; el documental Mockbuster examina esa forma de producir.",
            "houseNote": "Una letra de más y ya es otra nave espacial.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Mockbuster: documentary and production synopsis",
                    "url": "https://www.mockbustermovie.com/",
                    "publisher": "Mockbuster filmmakers",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#avod-fast"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Mega Shark Versus Giant Octopus",
                    "year": 2009,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/mega-shark-versus-giant-octopus-2009-314/"
                },
                {
                    "name": "Mega Shark Versus Crocosaurus",
                    "year": 2010,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/mega-shark-versus-crocosaurus-2010-321/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "nigel-kneale",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#nigel-kneale",
            "kind": "person",
            "category": "writers",
            "name": "Nigel Kneale",
            "text": "Las historias Quatermass de Kneale unieron televisión británica, ciencia ficción y lo inquietante. The Stone Tape explora el choque de tecnología y apariciones. Es una referencia para el terror que busca una explicación y encuentra una incertidumbre mayor.",
            "houseNote": "El medidor pita. La superstición parece haber encontrado un enchufe.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with Nigel Kneale",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-nigel-kneale",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#folk-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#archive-entdecken"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Green Slime",
                    "year": 1968,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-green-slime-1968-012/"
                },
                {
                    "name": "Planet of the Vampires",
                    "year": 1965,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/planet-of-the-vampires-1965-013/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "nobuhiko-obayashi",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#nobuhiko-obayashi",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Nobuhiko Obayashi",
            "text": "Obayashi procedía del cine experimental; Hausu mezcla una casa encantada con imágenes desbocadas. Su posterior culto internacional puede eclipsar una obra más amplia. El artificio se convierte en lenguaje narrativo, no simplemente en un truco visible.",
            "houseNote": "La casa se come el realismo. De postre llega un piano.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with Nobuhiko Obayashi",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-nobuhiko-obayashi",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#matte-painting",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Hausu",
                    "year": 1977,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/hausu-1977-192/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "pam-grier",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#pam-grier",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Pam Grier",
            "text": "Coffy y Foxy Brown convirtieron a Grier en figura central de la blaxploitation. Jackie Brown dio después otro espacio a su presencia. Estas películas unen autonomía, imagen de estrella y entretenimiento de género; sus contradicciones también merecen atención.",
            "houseNote": "Esta protagonista no espera que la rescaten del argumento.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "In praise of Pam Grier in Jackie Brown",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/praise-pam-grier-quentin-tarantinos-jackie-brown",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#grindhouse",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "midnight-movies",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Películas de medianoche",
            "text": "Las sesiones de medianoche dieron a películas singulares un público que volvía, recomendaba y creaba rituales. El Topo es una referencia importante. El culto nace también de programación y comunidad; una hora tardía no basta.",
            "houseNote": "A medianoche, una fila de butacas puede convertirse en un club peculiar.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "El Topo: archive review",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/reviews/el-topo-archive-review-stormy-surrealism-desert-heat",
                    "publisher": "Sight and Sound / BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kult-trash",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-waters",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Rocky Horror Picture Show",
                    "year": 1975,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-rocky-horror-picture-show-1975-180/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "peter-cushing",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#peter-cushing",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Peter Cushing",
            "text": "Para Hammer, Cushing interpretó, entre otros, al barón Frankenstein y a Van Helsing. Su presencia concentrada sostiene los experimentos más disparatados. Conviene distinguir: en The Curse of Frankenstein, Cushing es el creador y Christopher Lee la criatura.",
            "houseNote": "Cuando se pone la bata, la ciencia se vuelve muy incómoda.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Peter Cushing: 10 essential films",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/peter-cushing-10-essential-films",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#christopher-lee",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mary-shelley",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Curse of Frankenstein",
                    "year": 1957,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-curse-of-frankenstein-1957-649/"
                },
                {
                    "name": "The Revenge of Frankenstein",
                    "year": 1958,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-revenge-of-frankenstein-1958-676/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "poverty-row",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#poverty-row",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Poverty Row",
            "text": "Poverty Row designaba pequeñas productoras estadounidenses al margen de los grandes estudios. La etiqueta describe condiciones económicas, no una forma artística única. Detour de Edgar G. Ulmer demuestra que pocos medios pueden generar un efecto cinematográfico duradero.",
            "houseNote": "Poco dinero es una condición, no un chiste automático.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Detour: Poverty Row and film noir",
                    "url": "https://shop.bfi.org.uk/detour-blu-ray/",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ed-wood",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "double-feature",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Programa doble",
            "text": "Un programa doble reúne dos largometrajes con una entrada. Esta práctica forma parte de la historia de la serie B. Hoy puede ser un juego de programación: motivos comunes, tonos opuestos o una transición deliberadamente sorprendente.",
            "houseNote": "Primero la nave. Después algo que jamás dejarían subir a bordo.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Double feature: exhibition practice",
                    "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/Double_feature",
                    "publisher": "Wikipedia",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#drive-in",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Starcrash",
                    "year": 1978,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/starcrash-1978-001/"
                },
                {
                    "name": "Tetsuo",
                    "year": 1989,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/tetsuo-1989-193/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "ray-harryhausen",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ray-harryhausen",
            "kind": "person",
            "category": "craft",
            "name": "Ray Harryhausen",
            "text": "Harryhausen convirtió criaturas animadas en intérpretes de aventuras fantásticas. Su trabajo combina diseño del movimiento e ilusión de un mundo compartido con actores. Su fundación conserva modelos y materiales que revelan el diseño tras una imagen en movimiento.",
            "houseNote": "Un monstruo sin escuela de interpretación, pero con articulaciones muy pacientes.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "About the Ray and Diana Harryhausen Foundation",
                    "url": "https://www.rayharryhausen.com/about/",
                    "publisher": "Ray and Diana Harryhausen Foundation",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stop-motion",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Valley of Gwangi",
                    "year": 1969,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-valley-of-gwangi-1969-222/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "restaurierung",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#restaurierung",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Restauración y grano",
            "text": "La restauración hace accesibles películas dañadas o alteradas mediante decisiones documentadas. No autoriza a alisar toda característica histórica. Materiales, intervenciones y decisiones importan; una resolución mayor no demuestra por sí sola mayor fidelidad.",
            "houseNote": "No todo grano es suciedad. A veces es simplemente cine.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "The Digital Statement, Part III: restoration and ethics",
                    "url": "https://www.fiafnet.org/pages/E-Resources/Digital-Statement-part-III.html",
                    "publisher": "FIAF Technical Commission",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#bildformat",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#archive-entdecken"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "richard-matheson",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#richard-matheson",
            "kind": "person",
            "category": "writers",
            "name": "Richard Matheson",
            "text": "I Am Legend de Matheson mezcla supervivencia, terror y ciencia ficción. Una persona aislada en un mundo transformado es un punto de partida potente. Comparar libro y película invita a preguntar quién cuenta como normal y quién recibe la etiqueta de monstruo.",
            "houseNote": "Cuando todos los demás cambian, la normalidad resulta sospechosa.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "I Am Legend: Richard Matheson",
                    "url": "https://www.hachette.co.uk/titles/richard-matheson/i-am-legend/9780575119574/",
                    "publisher": "Hachette",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vincent-price",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#george-romero",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Omega Man",
                    "year": 1971,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-omega-man-1971-028/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "roger-corman",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#roger-corman",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Roger Corman",
            "text": "Director, productor e impulsor de talentos del cine independiente estadounidense. Corman combinó medios modestos y experimentos de género, dando oportunidades iniciales a futuros cineastas destacados. Su obra supera el tópico del monstruo barato: planificación e imaginación van juntas.",
            "houseNote": "El presupuesto tiene límites. La idea saluda desde fuera.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Roger Corman: career interview",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/interviews/roger-corman-interview",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vincent-price",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Little Shop of Horrors",
                    "year": 1960,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-little-shop-of-horrors-1960-179/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "b-movie",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#b-movie",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Serie B",
            "text": "La B designaba históricamente el segundo largometraje, más económico, de un programa doble. Después se amplió al cine de género de bajo coste. Describe condiciones de producción y distribución; una letra no determina la calidad del oficio.",
            "houseNote": "Cuenta pequeña. Promesa enorme. A veces, cine inmenso.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "B movies: definition and research guide",
                    "url": "https://researchguides.dartmouth.edu/filmgenres/bmovies",
                    "publisher": "Dartmouth College Library",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#double-feature",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#poverty-row",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#roger-corman"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Little Shop of Horrors",
                    "year": 1960,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-little-shop-of-horrors-1960-179/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "shinya-tsukamoto",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#shinya-tsukamoto",
            "kind": "person",
            "category": "makers",
            "name": "Shinya Tsukamoto",
            "text": "Tetsuo: The Iron Man consolidó a Tsukamoto en el cyberpunk japonés. Cuerpos, metal y presión urbana marcan sus inicios. Su obra posterior también examina la guerra y sus secuelas; el monstruo metálico no resume toda una carrera.",
            "houseNote": "El desguace cobra pulso. Tu sistema nervioso lo nota primero.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Shinya Tsukamoto: Shadow of Fire interview",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/interviews/shinya-tsukamoto-shadow-fire",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Tetsuo",
                    "year": 1989,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/tetsuo-1989-193/"
                },
                {
                    "name": "Tetsuo II: Body Hammer",
                    "year": 1992,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/tetsuo-ii-body-hammer-1992-483/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "sound-sync",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Sonido, música y ritmo",
            "text": "Las imágenes trabajan con diálogo, efectos, música y silencios deliberados. Montaje y mezcla organizan esas capas. Para VJ, pregunta qué movimiento funciona sin sonido original y cuál obtiene de él su humor o su amenaza.",
            "houseNote": "A veces el monstruo más ruidoso es una pausa muy bien puesta.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Supervising sound editor",
                    "url": "https://www.screenskills.com/job-profiles/browse/film-and-tv-drama/post-production/supervising-sound-editor/",
                    "publisher": "ScreenSkills",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#john-carpenter",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#loops",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#synchronisation"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Dark Star",
                    "year": 1974,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/dark-star-1974-025/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "splatstick",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#splatstick",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Splatter y splatstick",
            "text": "El splatter exhibe destrucción corporal. El splatstick mezcla esos efectos con la mecánica del slapstick: ritmo, exageración y accidentes crecientes. Evil Dead II es un referente. Ambos términos se solapan, pero no implican el mismo tono.",
            "houseNote": "El gag vuelve. Probablemente con un brazo desprendido.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with Sam Raimi",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-sam-raimi",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#bruce-campbell",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#lloyd-kaufman",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Evil Dead II",
                    "year": 1987,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/evil-dead-ii-1987-164/"
                },
                {
                    "name": "The Toxic Avenger",
                    "year": 1984,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-toxic-avenger-1984-153/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "stop-motion",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#stop-motion",
            "kind": "term",
            "category": "craft",
            "name": "Stop motion",
            "text": "En stop motion se mueven objetos gradualmente entre tomas individuales. La reproducción crea movimiento continuo. Peso, mirada y ritmo se diseñan; una criatura visiblemente hecha a mano puede adquirir una personalidad interpretativa propia.",
            "houseNote": "Aquí la paciencia no es una virtud: es la máquina de producción.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Visual Effects: educational activities guide",
                    "url": "https://www.oscars.org/sites/oscars/files/complete_visual_effects_activities_guide.pdf",
                    "publisher": "Academy of Motion Picture Arts and Sciences",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "Objectives of the Harryhausen Foundation",
                    "url": "https://www.rayharryhausen.com/objectives/",
                    "publisher": "Ray and Diana Harryhausen Foundation",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#ray-harryhausen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#miniaturen",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#hybride-effekte"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Valley of Gwangi",
                    "year": 1969,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-valley-of-gwangi-1969-222/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "body-horror",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#body-horror",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Terror corporal",
            "text": "El terror corporal sitúa la amenaza dentro del cuerpo: transformación, pérdida de control y carne poco fiable. Los filmes de David Cronenberg son referentes. Su fuerza no depende solo de la sangre, sino de quién reconoce o controla un cuerpo cambiante.",
            "houseNote": "Tu propio codo parece tener otros planes.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "10 great body horror films",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-body-horror-films",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#shinya-tsukamoto",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#h-p-lovecraft"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Fly",
                    "year": 1986,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-fly-1986-144/"
                },
                {
                    "name": "Tetsuo",
                    "year": 1989,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/tetsuo-1989-193/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "folk-horror",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#folk-horror",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Terror folk",
            "text": "El terror folk une paisaje, comunidades aisladas y creencias perturbadoras. La inquietud suele nacer de normas sociales y relatos heredados. Lo sobrenatural es posible, pero no obligatorio; a veces basta un pueblo demasiado de acuerdo.",
            "houseNote": "En la fiesta del pueblo, pregunta para qué sirve la cesta gigante.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Where to begin with folk horror",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-folk-horror",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#nigel-kneale",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#christopher-lee",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#midnight-movies"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Wicker Man",
                    "year": 1973,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-wicker-man-1973-202/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "tokusatsu",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#tokusatsu",
            "kind": "term",
            "category": "styles",
            "name": "Tokusatsu",
            "text": "Tokusatsu designa cine y televisión japoneses centrados en el oficio de los efectos especiales. Maquetas, disfraces e imágenes compuestas marcan muchos clásicos. Incluye monstruos y superhéroes; Eiji Tsuburaya y la tradición de Ultraman son referencias fundamentales.",
            "houseNote": "Bajo el casco hay una persona. Tras el efecto, un equipo entero.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Eiji Tsuburaya: founder",
                    "url": "https://tsuburaya-prod.com/company/founder",
                    "publisher": "Tsuburaya Productions",
                    "checked": "2026-10-19"
                },
                {
                    "title": "Company profile and the Tokusatsu tradition",
                    "url": "https://tsuburaya-prod.com/company",
                    "publisher": "Tsuburaya Productions",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#kaiju",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#eiji-tsuburaya",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#practical-effects"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Green Slime",
                    "year": 1968,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-green-slime-1968-012/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "trailer",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#trailer",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Tráilers y arte de prometer",
            "text": "Los tráilers son piezas publicitarias con montaje, sonido y público propios. Los archivos los conservan como algo más que películas abreviadas. Sirven para descubrir, pero no prueban la calidad ni la disponibilidad completa de una versión.",
            "houseNote": "Dos minutos de apocalipsis. Para lo demás, comprueba la película.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "How we catalogue film trailers",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/inside-the-archive/news/inside-archive-5-short-cuts-how-we-catalogue-film-trailers",
                    "publisher": "BFI National Archive",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#exploitation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#mockbuster",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "filmfassungen",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen",
            "kind": "term",
            "category": "tools",
            "name": "Versiones, duraciones e idiomas",
            "text": "Un título puede existir con montajes e idiomas distintos. Las diferencias de duración son pistas, no pruebas automáticas de censura o integridad. Idioma original, pista audible y subtítulos son datos separados que deben comprobarse en cada edición.",
            "houseNote": "Es la misma película. La cinta todavía lo está discutiendo.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "45 alternative film cuts",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/lists/remake-remodel-directors-cuts-alternative-film-versions",
                    "publisher": "Sight and Sound / BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#synchronisation",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#restaurierung",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#video-nasties"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "vhs",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "VHS y cultura del videoclub",
            "text": "Las cintas cambiaron el acceso al cine y permitieron verlo repetidamente en casa. Comprar, alquilar y elegir por la carátula se volvieron prácticas propias. El videoclub fue distribución y descubrimiento social; la nostalgia también debe recordar esa infraestructura.",
            "houseNote": "La carátula prometía el apocalipsis. Había que devolverla el lunes.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "All about… videotape",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/features/all-about-videotape",
                    "publisher": "BFI National Archive",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#albert-pyun",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#linnea-quigley",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#video-nasties"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "Cyborg",
                    "year": 1989,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/cyborg-1989-138/"
                },
                {
                    "name": "The Return of the Living Dead",
                    "year": 1985,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-return-of-the-living-dead-1985-160/"
                }
            ]
        },
        {
            "id": "video-nasties",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#video-nasties",
            "kind": "term",
            "category": "history",
            "name": "Video nasties",
            "text": "Video nasties nombra una controversia británica sobre vídeos violentos y regulación. La Video Recordings Act de 1984 pertenece a ese contexto. No es un género universal ni una clasificación alemana actual; las listas necesitan contexto geográfico e histórico.",
            "houseNote": "La pegatina de advertencia acabó siendo objeto de colección.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "The Video Recordings Act",
                    "url": "https://www.bbfc.co.uk/film-media-resources/legislation/the-video-recordings-act",
                    "publisher": "BBFC",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vhs",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#lucio-fulci",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#filmfassungen"
            ],
            "films": []
        },
        {
            "id": "vincent-price",
            "url": "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#vincent-price",
            "kind": "person",
            "category": "cast",
            "name": "Vincent Price",
            "text": "Price está muy ligado a las adaptaciones de Poe de Roger Corman. Voz, porte y gusto por personajes exagerados marcan su presencia. Reducirlo a una etiqueta de terror oculta la comedia y el control interpretativo detrás de sus grandes entradas.",
            "houseNote": "Podría leer la compra. Las cebollas se pondrían nerviosas.",
            "outlook": false,
            "reviewed": "2026-10-19",
            "sources": [
                {
                    "title": "Roger Corman: 10 essential films",
                    "url": "https://www.bfi.org.uk/lists/roger-corman-10-essential-films",
                    "publisher": "BFI",
                    "checked": "2026-10-19"
                }
            ],
            "related": [
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#roger-corman",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#camp",
                "https://hirnflimmern.de/es/enciclopedia/#sound-sync"
            ],
            "films": [
                {
                    "name": "The Raven",
                    "year": 1963,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/the-raven-1963-824/"
                },
                {
                    "name": "Theatre of Blood",
                    "year": 1973,
                    "url": "https://hirnflimmern.de/es/peliculas/theatre-of-blood-1973-835/"
                }
            ]
        }
    ]
}
